راهنمای کامل تغذیه ایمن بیماران دیسفاژی
اختلال بلع یا دیسفاژی یکی از مشکلات شایع در بیماران مبتلا به سکته مغزی، پارکینسون، اماس، آلزایمر، آسیبهای مغزی، سرطانهای سر و گردن و سالمندان است. این مشکل میتواند باعث ورود غذا یا مایعات به راه هوایی (آسپیراسیون)، سرفههای مکرر هنگام غذا خوردن، سوءتغذیه، کمآبی بدن و حتی عفونتهای ریوی شود.
انتخاب غذای مناسب نقش بسیار مهمی در کاهش خطر خفگی و آسپیراسیون دارد. نوع غذا باید متناسب با نوع اختلال بلع توسط بلعدرمانگر یا گفتاردرمانگر تعیین شود.
در این مقاله بهترین غذاها برای انواع مشکلات بلع را همراه با دستور تهیه معرفی میکنیم.
۱٫ غذاهای مناسب برای افرادی که هنگام نوشیدن مایعات سرفه میکنند
بسیاری از بیماران دیسفاژی در بلع مایعات رقیق مانند آب، چای و آبمیوه مشکل دارند. این مایعات سریع وارد حلق شده و ممکن است به راه هوایی نفوذ کنند.
بهترین انتخابها
فرنی غلیظ شیر و برنج
مواد لازم:
- ۲ قاشق غذاخوری آرد برنج
- ۱ لیوان شیر
- کمی گلاب
طرز تهیه:
آرد برنج را در شیر حل کنید و روی حرارت ملایم هم بزنید تا کاملاً غلیظ شود. قوام نهایی باید شبیه ماست چکیده باشد.
مزایا:
- بلع آسان
- کاهش خطر آسپیراسیون
- مناسب سالمندان و بیماران سکته مغزی
سوپ کرمی کدو حلوایی
مواد لازم:
- کدو حلوایی
- هویج
- سیب زمینی
- آب مرغ
طرز تهیه:
مواد را کاملاً بپزید و در مخلوطکن پوره کنید تا بافتی یکنواخت و بدون تکه ایجاد شود.
مزایا:
- غنی از ویتامین A
- قوام مناسب برای بیماران دیسفاژی
اسموتی غلیظ موز و ماست
مواد لازم:
- یک عدد موز
- نصف لیوان ماست یونانی
- کمی دارچین
طرز تهیه:
مواد را میکس کنید تا غلظتی مشابه پودینگ ایجاد شود.
پودینگ وانیلی خانگی
مواد لازم:
- شیر
- نشاسته ذرت
- وانیل
طرز تهیه:
روی حرارت هم بزنید تا غلیظ شود و سپس سرو نمایید.
۲٫ غذاهای مناسب برای افرادی که در بلع غذاهای جامد مشکل دارند
این گروه معمولاً غذا را در دهان نگه میدارند یا هنگام قورت دادن احساس گیر کردن غذا دارند.
بهترین غذاها
پوره سیب زمینی و مرغ
مواد لازم:
- سیب زمینی پخته
- مرغ پخته
- شیر یا آب مرغ
طرز تهیه:
همه مواد را کاملاً میکس کنید تا بافتی نرم و یکنواخت حاصل شود.
خوراک گوشت پوره شده
مواد لازم:
- گوشت کاملاً پخته
- هویج
- سیب زمینی
طرز تهیه:
مواد را در غذاساز پوره کرده و در صورت نیاز کمی آب گوشت اضافه کنید.
عدسی نرم
مواد لازم:
- عدس
- پیاز
- کمی روغن زیتون
طرز تهیه:
عدس را آنقدر بپزید تا کاملاً له شود.
حلیم گندم و گوشت
حلیم یکی از بهترین غذاها برای افرادی است که در جویدن و بلع مشکل دارند زیرا بافتی نرم و یکنواخت دارد.
۳٫ غذاهای مناسب برای افرادی که هنگام بلع درد دارند
درد هنگام بلع ممکن است در اثر سرطانهای سر و گردن، عفونتها یا جراحی ایجاد شود.
غذاهای توصیه شده
سوپ خامهای جو
بافت نرم و لغزنده دارد و تحریک حلق را کاهش میدهد.
پوره سیب
سیب پخته را میکس کنید تا به شکل سس سیب درآید.
ماست یونانی
منبع خوب پروتئین و دارای بافت نرم است.
کرم برنج
غذایی ملایم که به راحتی از حلق عبور میکند.
۴٫ غذاهای مناسب برای بیماران سکته مغزی
سکته مغزی یکی از مهمترین علل اختلال بلع است.
بهترین غذاها
سوپ مرغ پوره شده
پروتئین بالا و بلع آسان.
پوره نخود فرنگی
سرشار از فیبر و ویتامین.
پوره ماهی
ماهی بخارپز را با کمی سیب زمینی پوره کنید.
تخم مرغ نرم
به صورت املت نرم یا تخم مرغ همزده.
۵٫ غذاهای مناسب برای بیماران پارکینسون
بیماران پارکینسون اغلب در کنترل عضلات بلع مشکل دارند.
غذاهای مناسب
پوره سبزیجات
کدو، هویج و سیب زمینی پخته.
خوراک لوبیای پوره شده
پروتئین و فیبر بالا.
فرنی جو دوسر
انرژی مناسب و بلع راحت.
پودینگ خرما
منبع خوب انرژی برای سالمندان.
۶٫ غذاهای مناسب برای سالمندان دارای اختلال بلع
با افزایش سن، قدرت عضلات بلع کاهش مییابد.
بهترین خوراکیها
سوپ کرمی قارچ
بافت یکنواخت و مغذی.
پوره موز و آووکادو
چربی سالم و کالری مناسب.
ماست و عسل
مناسب برای میان وعده.
فرنی بادام
منبع پروتئین و انرژی.
خوراکیهایی که باید از آنها اجتناب شود
در بیماران دارای اختلال بلع، مصرف برخی غذاها خطر خفگی و آسپیراسیون را افزایش میدهد:
- آجیل و مغزها
- پاپ کورن
- سبزیجات خام
- گوشتهای سفت
- نان خشک
- بیسکویت خشک
- برنج دانهدانه
- انگور کامل
- آب و مایعات رقیق بدون ارزیابی تخصصی
- غذاهای مخلوط مانند سوپ آبکی دارای تکههای شناور
نکات مهم برای کاهش خطر خفگی و آسپیراسیون
- هنگام غذا خوردن بیمار کاملاً صاف بنشیند.
- از عجله در غذا خوردن جلوگیری شود.
- لقمهها کوچک باشند.
- بعد از هر لقمه زمان کافی برای بلع داده شود.
- تا ۳۰ دقیقه پس از غذا بیمار دراز نکشد.
- نوع قوام غذا باید توسط بلعدرمانگر تعیین شود.
- در صورت سرفه، خیس شدن صدا یا خفگی مکرر، ارزیابی تخصصی بلع ضروری است.
اهمیت بلع درمانی در منزل برای بیماران دارای دیسفاژی
بسیاری از بیماران سکته مغزی، پارکینسون، اماس، آلزایمر و سالمندان به دلیل محدودیت حرکتی امکان مراجعه به مراکز درمانی را ندارند. خدمات بلع درمانی در منزل به متخصص اجازه میدهد وضعیت غذا خوردن بیمار را در محیط واقعی زندگی ارزیابی کرده و مناسبترین رژیم غذایی و تمرینات درمانی را تجویز کند.
بلع درمانی در منزل میتواند خطر آسپیراسیون، ذاتالریه ناشی از ورود غذا به ریه، سوءتغذیه و کاهش وزن را به طور قابل توجهی کاهش دهد و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.
ویزیت در منزل بلع درمانی در اصفهان
اگر بیمار شما پس از سکته مغزی، پارکینسون، اماس، جراحیهای سر و گردن یا افزایش سن دچار سرفه هنگام غذا خوردن، گیر کردن غذا در گلو، خفگیهای مکرر یا کاهش وزن شده است، ارزیابی تخصصی بلع توسط گفتاردرمانگر ضروری است.
خدمات بلع درمانی در منزل اصفهان شامل ارزیابی اختلال بلع، آموزش خانواده، تنظیم رژیم غذایی مناسب، آموزش تکنیکهای ایمن بلع و توانبخشی تخصصی برای انواع بیماریهای عصبی و سالمندان میباشد.
